Küresel mal ticareti 13,7 trilyon dolara ulaştı: Türkiye’nin ihracatında kritik mesaj

Küresel mal ticaretinde yüzde 12,5’lik artış

Küresel mal ticaretinin değeri, 2026 yılının ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,5 artarak yaklaşık 13,7 trilyon dolara ulaştı. Küresel ticaretteki toplam değer artışı ise yaklaşık 2 trilyon dolar oldu.

AA muhabirinin Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansının (UNCTAD) yayımladığı Küresel Ticaret Güncellemesi raporundan derlediği bilgilere göre, hizmet ticaretindeki büyüme de yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,5 olarak gerçekleşti.

Küresel ticaretin yıl sonunda rekor seviyeye ulaşma yolunda ilerlediği görülürken, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve tedarik zincirlerinde yaşanan maliyet artışları ticaretin görünümünü etkileyen başlıca unsurlar arasında yer aldı.

Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar maliyetleri artırdı

Küresel ticaretteki büyümeye karşın jeopolitik gelişmeler ve enerji arzına ilişkin endişeler, ticaret maliyetleri üzerinde baskı oluşturmaya devam etti.

Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen taşımacılıktaki aksamalar ile bölgesel enerji arzına ilişkin endişeler enerji fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Bunun sonucunda uluslararası tedarik zincirlerinde ulaşım, lojistik ve üretim maliyetleri arttı.

Küresel ticaret fiyatlarındaki artışın son 12 aylık ortalaması ise yüzde 3,4 olarak hesaplandı.

Küresel ticaretteki büyümenin ülke ve sektörler arasında önemli farklılıklar gösterdiği belirtilirken, Doğu Asya ekonomileri yılın ilk çeyreğinde küresel ortalamanın üzerinde performans sergiledi.

Doğu Asya ekonomileri dahil edildiğinde gelişmekte olan ülkelerin ticaretinde güçlü büyüme görülürken, Doğu Asya hariç tutulduğunda gelişmekte olan ekonomilerin mal ticaretinin daraldığı görüldü. Bu daralmada Orta Doğu ve Güney Asya'daki ithalat ve ihracat düşüşleri etkili oldu.

Yapay zeka ve elektrikli araç ürünlerinde güçlü ticaret artışı

Küresel ticaretteki büyümenin dikkat çeken alanlarından biri yapay zeka ve elektrikli araçlarla bağlantılı ürünler oldu.

Yılın ilk çeyreğinde küresel ticarette en güçlü büyümenin görüldüğü ürün grupları arasında yer alan kritik teknoloji ve enerji ürünlerinde çift haneli artışlar kaydedildi.

Rapora göre:

• Kritik minerallerin ticareti yüzde 38 arttı.

• Yarı iletken ticareti yüzde 25 büyüdü.

• Batarya ticareti yüzde 15 yükseldi.

• Bilgi ve iletişim teknolojileri ürünleri ticareti yüzde 14 arttı.

• Elektrikli otomobil ticareti yüzde 11 büyüdü.

Bu tablo, küresel ticaretin giderek teknoloji yoğun ürünler, yapay zeka altyapısı, elektrikli araçlar ve kritik hammaddeler etrafında şekillendiğini ortaya koydu.

Yenilenebilir enerji ürünlerinde farklı tablo

Yenilenebilir enerji ürünlerinin ticaretinde ise teknoloji ürünlerinden farklı bir görünüm ortaya çıktı.

Güneş enerjisiyle bağlantılı ürünlerin ticareti yüzde 7, rüzgar enerjisi ürünlerinin ticareti yüzde 8 azalırken, fosil yakıt ticareti fiyat artışlarının etkisiyle büyümeye devam etti.

Küresel ticaretteki bu farklılaşma, enerji piyasalarındaki fiyat hareketlerinin ve jeopolitik gelişmelerin ürün grupları üzerindeki etkisinin devam ettiğini gösterdi.

Küresel tedarik zincirlerinde yeni dönem

Jeoekonomik gelişmeler, yalnızca ticaret hacimlerini değil, ülkeler arasındaki ticari ilişkileri ve küresel tedarik zincirlerini de yeniden şekillendirdi.

Siyasi açıdan benzer ülkeler arasındaki ticaretin güçlenmesini ifade eden "friendshoring" eğilimi yılın ilk çeyreğinde durakladı.

Buna karşılık üretim ve tedarikin coğrafi olarak birbirine yakın ülkelere kaydırılmasını ifade eden "nearshoring" eğilimi yeniden güç kazandı.

Bu değişim, Türkiye gibi önemli pazarlara yakın, üretim altyapısı güçlü ve lojistik imkanları gelişmiş ülkeler açısından yeni fırsatlar ortaya çıkarıyor.

TİM Başkanı Gültepe: Küresel ticarette yüzde 12,5 büyürken yüzde 3-4'lük artış yetmez

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, küresel ticaretteki büyümenin olumlu olduğunu ancak açıklanan rakamların doğru okunması gerektiğini belirtti.

Gültepe, küresel ticaretteki büyümenin önemli bölümünün hacimden değil, enerji, ulaştırma ve lojistik maliyetlerinin de etkilediği fiyat artışlarından kaynaklandığını ifade etti. Gültepe'ye göre asıl önemli olan ise gerçek talep ve hacim artışı.

Türkiye'nin ihracat performansına da dikkat çeken Gültepe, ihracatın yılın ilk yarısında yüzde 3,6 arttığını, ocak-temmuz döneminde ise yüzde 3,4 yükselerek 161,6 milyar dolara ulaştığını hatırlattı.

“Temmuzda 25,6 milyar dolarla rekor kırdık, son 12 aylık ihracatımız 278,6 milyar dolara yaklaştı. Küresel ticaret yüzde 12,5 büyürken yüzde 3-4'lük artışlarla yetinemeyiz.”

Gültepe, Türkiye'nin üretim kapasitesi, ürün kalitesi, lojistik altyapısı ve teslimat kabiliyeti sayesinde daha yüksek ihracat artışlarına ulaşabileceğini belirtti.

“Üretim kapasitemiz, ürün kalitemiz, lojistik altyapımız ve teslimat kabiliyetimiz daha yüksek oranları mümkün kılıyor. Fiyat rekabetçiliğimizi yeniden kazandığımızda çift haneli ihracat artışlarına ulaşabiliriz.”

Türkiye için yakın coğrafyadan tedarik fırsatı

Mustafa Gültepe, yakın coğrafyadan tedarik eğiliminin Türkiye açısından önemli bir fırsat oluşturduğunu belirtti.

Küresel şirketlerin daha kısa, güvenli ve gerektiğinde hızlı müdahale edilebilen tedarik ağlarına yöneldiğini ifade eden Gültepe, Türkiye'nin Avrupa'ya yakınlığı, güçlü üretim altyapısı, ürün çeşitliliği, lojistik gücü ve hızlı teslimat kapasitesiyle öne çıktığını söyledi.

“Küresel şirketlerin tedarik zincirlerini yeniden yapılandırdığı bu dönemi lehimize çevirmeliyiz.”

Ancak Türkiye'nin bu fırsattan daha fazla yararlanabilmesi için maliyet baskısının azaltılması gerektiğini belirten Gültepe, yüksek enflasyon, finansman maliyetleri ve tüketici üzerindeki fiyat baskısının maliyetleri yeniden belirleyici hale getirdiğini ifade etti.

Gültepe, Türkiye'nin yakınlık, kalite ve hızlı teslimat avantajını fiyat rekabetçiliğiyle tamamlaması gerektiğine dikkat çekerek, aksi durumda coğrafi avantajın ihracata yeterince yansıtılamayacağını vurguladı.

“Yüksek katma değerli ürünlerin payını artırmalıyız”

TİM Başkanı Gültepe, küresel ticaretin ağırlık merkezinin giderek teknoloji yoğun ürünlere kaydığını belirtti.

Türkiye'nin tekstil, hazır giyim, otomotiv, makine, kimya ve mobilya gibi güçlü olduğu sektörlerde ihracatını büyütürken, yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun ürünlerin payını da artırması gerektiğini söyledi.

“Biz de tekstil, hazır giyim, otomotiv, makine, kimya ve mobilya gibi güçlü olduğumuz sektörlerde ihracatı büyütürken yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun ürünlerin payını artırmalıyız.”

Yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatındaki payının yılın ilk yarısında yüzde 3,5 düzeyinde olduğuna işaret eden Gültepe, Türkiye'nin küresel ticaretten aldığı paya ilişkin de dikkat çekici bir değerlendirmede bulundu.

“Ancak daha temel sorun, küresel ticaret büyürken Türkiye’nin aldığı payın son veriler itibarıyla yüzde 1’in altına gerilemesi.”

Gültepe, dünya ticaretinden yeniden daha fazla pay almak için sanayi üretimini, yatırımı ve ihracatı önceleyen, üreticilerin maliyetlerini rakipleriyle rekabet edebileceği seviyede tutan politikalara ihtiyaç olduğunu belirtti.

Türkiye'nin üretim ve ihracatta yeniden güçlü bir ivme yakaladığında mevcut seviyelerin çok üzerine çıkabilecek kapasiteye sahip olduğunu ifade etti.

Kaynak AA Haber