Türkiye'nin Elektrik Talebi IEA Ülkelerini Geride Bıraktı: Yıllık Ortalama Yüzde 5 Arttı

Türkiye, elektrik talebi en hızlı artan IEA ülkesi oldu

Türkiye'nin elektrik talebi, 2005-2024 döneminde yıllık ortalama yaklaşık yüzde 5 artarak Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler arasında en hızlı büyümeyi kaydetti. Güçlü ekonomik ve nüfus artışının enerji ihtiyacını yeniden şekillendirdiği Türkiye'de, elektrik talebindeki yükselişin önümüzdeki yıllarda da devam etmesi bekleniyor.

AA muhabirinin, IEA tarafından hazırlanan "Türkiye Enerji Politikaları İncelemesi Raporu"ndan yaptığı derlemeye göre, Türkiye'nin enerji talebindeki hızlı yükseliş, ülkenin elektrik üretimi ve enerji altyapısının yanı sıra şebeke, depolama, esneklik ve talep yönetimi yatırımlarının da önemini artırıyor.

IEA'nın aralarında ABD, Almanya, Belçika ve İngiltere'nin de bulunduğu 32 üyesi bulunuyor. Türkiye'nin söz konusu ülkeler arasında elektrik talebindeki büyüme bakımından ilk sırada yer alması, ülkenin enerji sistemindeki dönüşümün boyutunu ortaya koyuyor.

Türkiye'nin elektrik talebinin 2035'te 510 teravatsaat seviyesine ulaşması öngörülüyor. Bu nedenle artan tüketimin karşılanması kadar, üretilen elektriğin güvenilir şekilde tüketicilere ulaştırılması ve yüksek talep dönemlerinde sistemin dengede tutulması da kritik hale geliyor.

Elektrik talebi 20 yılda yıllık ortalama yüzde 5 arttı

IEA raporunda Türkiye'nin elektrik talebinin 2005-2024 döneminde yıllık ortalama yaklaşık yüzde 5 arttığı belirtildi.

Bu oran, IEA üyesi ülkeler arasındaki en hızlı elektrik talebi artışına işaret ediyor. Türkiye'de ekonomik faaliyetlerin genişlemesi, nüfus artışı ve sanayi ile hizmet sektörlerindeki büyüme elektrik tüketiminin yükselmesinde önemli rol oynadı.

Rapora göre elektrik talebindeki büyümenin önümüzdeki yıllarda da devam etmesi bekleniyor. Artan talep, bir taraftan yeni elektrik üretim kapasitesine duyulan ihtiyacı artırırken, diğer taraftan mevcut elektrik şebekesinin daha güçlü ve esnek hale getirilmesini zorunlu kılıyor.

IEA, Türkiye'nin enerji sisteminde önümüzdeki dönemde yalnızca elektrik üretiminin artırılmasının yeterli olmayacağına dikkat çekiyor. Şebeke yatırımları, enerji depolama, sistem esnekliği ve talep yönetimi, artan elektrik ihtiyacının güvenilir şekilde karşılanabilmesi açısından kritik başlıklar arasında bulunuyor.

Türkiye'nin elektrik talebinde sanayi ve hizmetler öne çıkıyor

IEA raporunda Türkiye'deki elektrik talebindeki yükselişin temel kaynakları arasında sanayi ve hizmet sektörlerindeki ekonomik faaliyetler gösteriliyor.

Ekonomik büyümenin üretim ve hizmet faaliyetlerini genişletmesi, bu sektörlerde kullanılan elektrik miktarının da artmasına neden oluyor. Türkiye'nin sanayi altyapısının büyümesi ve ekonomik faaliyetlerin çeşitlenmesi, elektrik tüketiminin önümüzdeki dönemde de yüksek seyretmesinde etkili olması beklenen faktörler arasında yer alıyor.

Konutlarda ise elektrik tüketiminde dikkat çekici bir artış yaşandı.

2023'ten 2024'e konutlardaki elektrik tüketimi yüzde 14 arttı.

IEA'ya göre bu artışta klima ve elektrikli cihaz kullanımındaki yükselişin yanı sıra bazı bölgelerde ısınma ve yemek pişirme faaliyetlerinde elektrifikasyonun yaygınlaşması etkili oldu.

Konutlardaki tüketim artışı, özellikle sıcaklıkların yükseldiği dönemlerde elektrik sisteminin karşı karşıya kaldığı yükün daha da büyümesine neden oluyor.

Türkiye yaz aylarında elektrik tüketim rekorları kırdı

Türkiye'de elektrik talebinin özellikle yaz aylarında yüksek seviyelere çıkması, enerji sistemindeki kapasite ve esneklik ihtiyacını daha görünür hale getirdi.

IEA raporunda Türkiye'nin yaz aylarında elektrik talebinde yeni rekorlara ulaştığı belirtildi.

Bu kapsamda ülkenin puant elektrik talebi, Temmuz 2025'te yaşanan sıcak hava dalgası sırasında 59,5 gigavat ile yeni zirvesine ulaştı.

Sıcak hava dalgaları sırasında klima kullanımının artması, elektrik sistemindeki anlık talebi yükselterek şebeke üzerindeki baskıyı artırabiliyor. Bu nedenle Türkiye'nin önümüzdeki yıllarda büyüyen elektrik talebini karşılayabilmesi için yalnızca toplam üretim kapasitesini artırması değil, talebin en yüksek olduğu saatlerde sistemi dengede tutabilecek esneklik kaynaklarını da geliştirmesi gerekiyor.

Artan elektrik talebinde yenilenebilir enerji öne çıkacak

Türkiye'nin büyüyen elektrik ihtiyacının karşılanmasında yenilenebilir enerji kaynaklarının daha fazla rol üstlenmesi bekleniyor.

Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynakları 2025 yılında toplam elektrik üretiminin yüzde 43'ünü karşıladı.

Bu oranın 2035'te yüzde 55'e yükseltilmesi hedefleniyor.

Yenilenebilir enerjideki büyümenin özellikle güneş ve rüzgar kapasitesindeki artışla desteklenmesi planlanıyor.

Türkiye'nin güneş enerjisi kurulu gücünün 2024'teki 20 gigavat seviyesinden 2035'te 77 gigavata, rüzgar enerjisi kapasitesinin ise 13 gigavattan 43,1 gigavata yükselmesi öngörülüyor.

Bu kapasite artışları, Türkiye'nin artan elektrik talebinin daha büyük bölümünün yerli ve yenilenebilir kaynaklardan karşılanmasına imkan sağlayacak.

Ancak IEA, yenilenebilir enerji kapasitesindeki hızlı artışın elektrik sisteminin esnekliğinin geliştirilmesini de zorunlu kıldığını belirtiyor.

Güneş ve rüzgar kaynaklarının üretiminin hava koşullarına bağlı olması nedeniyle, elektrik üretimi ile tüketimin her zaman aynı anda gerçekleşmemesi mümkün. Bu nedenle enerji depolama, şebeke yönetimi ve talep tarafı uygulamaları, yenilenebilir enerjinin sistem içerisindeki payının artırılmasında kritik önem taşıyor.

Türkiye akıllı şebekelerle 35 gigavatlık esneklik hedefliyor

Türkiye'nin enerji dönüşümünde elektrik üretim kapasitesinin artırılmasının yanında, elektrik sisteminin daha esnek hale getirilmesi de öncelikli hedeflerden biri olarak öne çıkıyor.

Bu kapsamda Türkiye'nin akıllı şebeke yol haritası, 2035'e kadar toplam 35 gigavatlık esnek kaynağın oluşturulmasını öngörüyor.

Söz konusu 35 gigavatlık esneklik kapasitesinin dağılımı şöyle planlanıyor:

Bu hedef, Türkiye'nin elektrik sisteminde yalnızca daha fazla elektrik üretilmesini değil, üretilen elektriğin ihtiyaç duyulan zamanda kullanılmasını ve talebin yüksek olduğu dönemlerde sistemin dengelenmesini amaçlıyor.

Özellikle güneş ve rüzgar enerjisindeki kapasite artışı dikkate alındığında, depolama sistemleri ve akıllı şebekelerin elektrik sisteminin güvenilirliğinde daha önemli bir rol üstlenmesi bekleniyor.

Türkiye elektrik ticaretinde kapasitesini artıracak

Türkiye, artan elektrik ihtiyacının yanı sıra komşu ülkelerle elektrik alışverişindeki kapasitesini de geliştirmeyi planlıyor.

Türkiye'nin 2035'e kadar komşu ülkelerle elektrik enterkoneksiyon kapasitesini önemli ölçüde artırması hedefleniyor.

Bu kapsamda elektrik ihracat kapasitesinin 3 katına çıkarılarak 6,75 gigavata, ithalat kapasitesinin ise 5 katına çıkarılarak 6,6 gigavata yükseltilmesi planlanıyor.

Elektrik sisteminin uluslararası bağlantılarının güçlendirilmesi, Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu dönemlerde dış kaynaklardan elektrik temin edebilmesine, uygun koşullarda ise elektrik ihracatını artırabilmesine imkan sağlayabilecek.

Bu kapsamda 14 bin 700 kilometrelik yüksek gerilim doğru akım hattının kurulması da planlanıyor.

Enterkoneksiyon kapasitesinin artırılması, yenilenebilir enerji üretimindeki dalgalanmaların yönetilmesi ve elektrik sisteminin bölgesel ölçekte daha esnek hale getirilmesi açısından da önem taşıyor.

IEA'dan Türkiye'ye şebeke ve depolama yatırımı mesajı

IEA, Türkiye'nin hızla artan elektrik talebini güvenilir şekilde karşılayabilmesi için şebeke, enerji depolama ve diğer esneklik kaynaklarına yönelik yatırımların hızlandırılması gerektiğini vurguluyor.

Elektrik talebindeki büyüme ile yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın aynı anda gerçekleşmesi, Türkiye'nin enerji sisteminin üretim kapasitesinden daha geniş bir perspektifle ele alınmasını gerektiriyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi, enerji depolama kapasitesinin artırılması, talep tarafı yönetiminin geliştirilmesi ve akıllı şebeke uygulamalarının yaygınlaştırılması Türkiye'nin enerji politikalarının önemli başlıkları arasında yer alacak.

Fatih Birol: Şebeke, esneklik ve enerji verimliliği kritik

IEA Başkanı Fatih Birol, rapora ilişkin değerlendirmesinde Türkiye'nin enerji talebindeki güçlü büyümeye dikkat çekerek, enerji sisteminin geleceği açısından şebeke ve esneklik yatırımlarının önemini vurguladı.

“Türkiye'nin enerji talebinin, hızlı büyümeye devam ettiği bir dönemde şebekelere, esnekliğe ve enerji verimliliğine yapılacak yatırımlar enerji güvenliğini güçlendirecek, ekonomik rekabetçiliği destekleyecek ve ülkenin uluslararası yakıt fiyatlarındaki oynaklığa maruz kalmasını azaltacaktır.”

Birol'un değerlendirmesi, Türkiye'nin artan enerji ihtiyacının karşılanmasında yalnızca yeni elektrik üretim tesislerinin kurulmasının yeterli olmayacağını ortaya koyuyor.

Şebeke altyapısının güçlendirilmesi, enerji depolama sistemlerinin yaygınlaştırılması, elektrik talebinin yönetilmesi ve enerji verimliliğinin artırılması, Türkiye'nin hem enerji güvenliğini hem de ekonomik rekabetçiliğini destekleyecek temel unsurlar arasında bulunuyor.

Türkiye'nin elektrik talebindeki hızlı büyüme enerji sistemini dönüştürüyor

Türkiye'nin 2005-2024 döneminde yıllık ortalama yaklaşık yüzde 5 artan elektrik talebi, ülkeyi IEA üyesi ülkeler arasında elektrik tüketimi en hızlı büyüyen ülke konumuna taşıdı.

Önümüzdeki dönemde elektrik talebinin artmaya devam etmesi beklenirken, 2035 için 510 teravatsaatlik talep öngörüsü Türkiye'nin enerji altyapısının önündeki ihtiyacı ortaya koyuyor.

Yenilenebilir enerjinin elektrik üretimindeki payının 2035'te yüzde 55'e çıkarılması, güneş ve rüzgar kapasitesinin önemli ölçüde artırılması, 35 gigavatlık esneklik kapasitesinin oluşturulması ve uluslararası elektrik bağlantılarının güçlendirilmesiyle Türkiye'nin artan enerji ihtiyacını daha güvenli ve sürdürülebilir biçimde karşılaması hedefleniyor.

Bu süreçte şebeke, depolama, esneklik, talep yönetimi ve enerji verimliliği yatırımları, Türkiye'nin hızla büyüyen elektrik talebine cevap verebilmesi açısından üretim kapasitesi kadar kritik hale geliyor.

Kaynak AA Haber